Is PGS 15:2025 aangewezen in de Omgevingsregeling?
Wie zich bezighoudt met de opslag van verpakte gevaarlijke stoffen komt al snel bij PGS 15 terecht. In 2025 verscheen een ingrijpend vernieuwde versie van deze richtlijn, PGS 15:2025. Dat roept bij bedrijven, adviseurs en toezichthouders een logische vraag op: moet PGS 15:2025 inmiddels worden toegepast omdat deze versie in de Omgevingsregeling is aangewezen?
Het korte antwoord is: nee.
PGS 15:2025 is op dit moment niet aangewezen in bijlage II van de Omgevingsregeling. Voor situaties waarin de regelgeving rechtstreeks naar de aangewezen PGS-versie verwijst, is het daarom belangrijk om niet automatisch aan te nemen dat de nieuwste gepubliceerde versie ook de juridisch voorgeschreven versie is.
Dat klinkt misschien vreemd. Er bestaat immers een nieuwere richtlijn waarin actuele inzichten over de opslag van gevaarlijke stoffen zijn verwerkt. Toch is binnen het stelsel van de Omgevingswet een duidelijk onderscheid nodig tussen het publiceren van een nieuwe PGS-versie en het juridisch aanwijzen daarvan.
Een nieuwe PGS is niet automatisch wettelijk aangewezen
De Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen bestaat uit richtlijnen waarin maatregelen zijn beschreven om risico’s van activiteiten met gevaarlijke stoffen te beheersen. PGS 15:2025 Omgevingsregeling richt zich specifiek op de opslag van verpakte gevaarlijke stoffen en CMR-stoffen en speelt daardoor een belangrijke rol binnen magazijnen, distributiecentra, chemische bedrijven en andere organisaties die gevaarlijke stoffen opslaan.
Binnen het stelsel van de Omgevingswet worden PGS-richtlijnen op verschillende plaatsen gebruikt. Wanneer wet- of regelgeving voorschrijft dat aan bepaalde maatregelen uit een PGS moet worden voldaan, moet duidelijk zijn naar welke versie wordt verwezen. Daarom worden relevante PGS-documenten met hun versienummer aangewezen in bijlage II van de Omgevingsregeling.
Het verschijnen van PGS 15:2025 betekent dus niet automatisch dat iedere wettelijke verwijzing naar PGS 15 vanaf dat moment betrekking heeft op de 2025-versie. Daarvoor is een afzonderlijke juridische aanwijzing noodzakelijk.
Juist dat onderscheid veroorzaakt in de praktijk regelmatig verwarring. Een bedrijf zoekt online naar PGS 15, vindt de nieuwste versie en concludeert dat dit vanzelfsprekend de norm is waaraan tijdens een inspectie moet worden voldaan. Juridisch ligt dat genuanceerder.
Waarom is PGS 15:2025 niet aangewezen?
Na de vaststelling van PGS 15:2025 zijn bij de beoordeling en toepassing verschillende knelpunten en onduidelijkheden naar voren gekomen. Deze worden voldoende relevant geacht om de richtlijn niet zonder verdere aanpassing in de Omgevingsregeling aan te wijzen.
Daarom is gekozen voor een beperkte herziening.
Dat betekent niet dat de volledige PGS 15 opnieuw vanaf nul wordt geschreven. Het doel is juist om gericht te kijken naar onderdelen die voor toepassing en uitvoerbaarheid verduidelijking of aanpassing nodig hebben. Pas daarna kan een aangepaste versie opnieuw het traject richting juridische aanwijzing doorlopen.
Voor bedrijven is dit een belangrijk gegeven. Het feit dat PGS 15:2025 inhoudelijk moderner is, betekent dus niet dat deze versie op dit moment zonder meer de plaats inneemt van de versie waarnaar de regelgeving juridisch verwijst.
Welke PGS 15-versie is dan wel aangewezen?
Voor de wettelijke toepassing moet worden gekeken naar de versie die in de Omgevingsregeling daadwerkelijk is aangewezen. In de huidige situatie blijft voor de betreffende rechtstreekse verwijzingen PGS 15:2021 versie 1.0 van augustus 2021 relevant.
Hier ontstaat een onderscheid dat iedere veiligheidskundige, vergunningverlener en beheerder van een opslagvoorziening zou moeten kennen:
de meest actuele gepubliceerde PGS-versie is niet noodzakelijk dezelfde versie als de juridisch aangewezen PGS-versie.
Dat verschil is belangrijk bij nieuwbouw, verbouwingen, inspecties, vergunningprocedures en interne audits. Een bedrijf dat uitsluitend constateert dat het “aan de laatste PGS 15 voldoet” heeft daarmee nog niet automatisch vastgesteld welke juridische eisen voor de betreffende activiteit gelden.
Er moet altijd worden gekeken naar de juridische grondslag: gaat het om rechtstreeks werkende regels uit het Besluit activiteiten leefomgeving, om een omgevingsvergunning, om maatwerkvoorschriften of om een andere situatie?
Mag een bedrijf PGS 15:2025 dan helemaal niet gebruiken?
Dat PGS 15:2025 niet is aangewezen, betekent niet dat bedrijven de nieuwe richtlijn niet mogen lezen of dat de technische inzichten daarin zonder betekenis zijn.
Integendeel. Voor bedrijven die nieuwe opslagvoorzieningen ontwerpen of bestaande voorzieningen ingrijpend aanpassen, kan het verstandig zijn kennis te nemen van de nieuwste inzichten. De 2025-versie laat immers zien in welke richting de technische en organisatorische ontwikkeling van PGS 15 gaat.
Maar er bestaat een verschil tussen vrijwillig gebruikmaken van nieuwe inzichten en juridisch verplicht zijn een bepaalde PGS-versie toe te passen.
In een concrete situatie kan bijvoorbeeld worden onderzocht of maatregelen uit een nieuwere PGS-versie kunnen worden gebruikt als onderdeel van een gelijkwaardige oplossing. Ook kan bij vergunningverlening of maatwerk een nieuwere technische oplossing relevant worden. Dat vraagt echter om een afzonderlijke beoordeling.
Een bedrijf moet daarom niet simpelweg PGS 15:2021 terzijde leggen omdat PGS 15:2025 beschikbaar is.
De omgevingsvergunning blijft belangrijk
Voor bestaande bedrijven speelt bovendien de eigen omgevingsvergunning een belangrijke rol. Daarin kunnen voorschriften staan waarin naar een specifieke PGS-versie wordt verwezen.
Dat betekent dat twee bedrijven met vergelijkbare opslagvoorzieningen in de praktijk niet noodzakelijk vanuit exact dezelfde juridische uitgangspositie werken. Het ene bedrijf kan te maken hebben met rechtstreeks werkende regels uit het Bal, terwijl bij een ander bedrijf specifieke vergunningvoorschriften bepalend zijn.
Bij wijzigingen aan een bestaande PGS 15-opslag is het daarom verstandig om eerst de juridische uitgangssituatie vast te stellen. Welke vergunningvoorschriften gelden? Welke PGS-versie wordt daarin genoemd? Welke rechtstreeks werkende regels zijn van toepassing? Wordt de opslag uitgebreid of ontstaat een nieuwe activiteit?
Pas wanneer die vragen zijn beantwoord, kan goed worden bepaald welke maatregelen juridisch noodzakelijk zijn.
PGS 15:2025 blijft inhoudelijk relevant
Het zou tegelijkertijd onjuist zijn om PGS 15:2025 als onbelangrijk terzijde te schuiven. De nieuwe versie bevat actuele inzichten en laat zien hoe wordt gedacht over de toekomstige inrichting van veilige opslag van verpakte gevaarlijke stoffen.
Voor veiligheidsprofessionals is het daarom verstandig om zowel de juridisch aangewezen versie als de ontwikkeling van de nieuwe versie te volgen.
Dat is vooral relevant bij investeringen met een lange levensduur. Een nieuwe opslagvoorziening wordt niet voor twee of drie jaar gebouwd. Een magazijn, opslagbunker of brandcompartiment kan tientallen jaren worden gebruikt. Wanneer bij het ontwerp uitsluitend wordt gekeken naar de minimaal vereiste huidige situatie, kan later blijken dat relatief snel aanpassingen noodzakelijk zijn.
Tegelijkertijd moet worden voorkomen dat een ontwerp zonder juridische analyse volledig op een nog niet aangewezen versie wordt gebaseerd.
De beste benadering is daarom om juridische compliance en toekomstbestendig ontwerp van elkaar te onderscheiden en vervolgens met elkaar te verbinden.
Wat betekent dit voor inspecties?
Ook tijdens inspecties is het belangrijk precies te weten vanuit welke juridische basis wordt getoetst.
Een toezichthouder kan niet uitsluitend stellen dat een bedrijf niet voldoet omdat een maatregel uit een nieuwere, niet-aangewezen PGS-versie ontbreekt, wanneer voor die maatregel geen andere toepasselijke juridische grondslag bestaat. Andersom kan een bedrijf ook niet automatisch een eis uit een juridisch toepasselijke versie negeren omdat een nieuwere PGS een andere oplossing beschrijft.
Daarom is documentatie zo belangrijk. Bedrijven doen er goed aan vast te leggen welke PGS-versie voor hun opslagvoorzieningen van toepassing is, vanuit welke juridische grondslag dit volgt en hoe aan de relevante maatregelen wordt voldaan.
Wanneer bewust voor een alternatieve of nieuwere oplossing wordt gekozen, moet eveneens duidelijk worden vastgelegd hoe deze keuze juridisch en veiligheidstechnisch is onderbouwd.
Ook medewerkers moeten de juiste versie begrijpen
De discussie over PGS-versies lijkt misschien vooral een onderwerp voor adviseurs, vergunningverleners en HSE-managers. Toch heeft een wijziging van PGS 15 uiteindelijk ook gevolgen voor medewerkers op de werkvloer.
PGS 15 bevat immers niet alleen bouwkundige eisen. De richtlijn gaat ook over dagelijkse werkzaamheden zoals omgang met gevaarlijke stoffen, stoffenscheiding, controle van opslagvoorzieningen, incidentbestrijding en vakbekwaamheid.
Een medewerker die verantwoordelijk is voor een PGS 15-opslag moet daarom niet alleen weten wat hij moet doen, maar bij voorkeur ook begrijpen waarom bepaalde maatregelen gelden.
VNCW College biedt hiervoor de E-learning Cursus PGS15 aan. De opleiding behandelt naast de PGS 15 onder meer wet- en regelgeving rond opslag en externe veiligheid, eigenschappen en etikettering van gevaarlijke stoffen, GHS en ADR, verpakkingen, scheiding van stoffen, veilig werken in het magazijn en brand- en calamiteitenbestrijding.
De opleiding is bedoeld voor medewerkers die betrokken zijn bij de opslag, controle of het beheer van gevaarlijke stoffen en wordt afgesloten met een online examen. Bij minimaal 70% correcte antwoorden kan het certificaat online worden verkregen.
Bekijk de E-learning Cursus PGS15 bij VNCW College:
https://vncw-college.nl/product/e-learning-cursus-pgs15/
Blijf onderscheid maken tussen actueel en aangewezen
De belangrijkste conclusie is dus helder: PGS 15:2025 is niet aangewezen in de Omgevingsregeling. Dat betekent echter niet dat deze versie voor bedrijven zonder betekenis is.
PGS 15:2025 bevat nieuwere inzichten en vormt een belangrijk document voor iedereen die wil begrijpen in welke richting de veilige opslag van verpakte gevaarlijke stoffen zich ontwikkelt. Voor de juridische beoordeling moet echter steeds worden vastgesteld welke PGS-versie via de toepasselijke regelgeving of vergunning daadwerkelijk van toepassing is.
Voor bedrijven ontstaat daardoor tijdelijk een situatie waarin zij twee ontwikkelingen naast elkaar moeten volgen: de juridisch geldende eisen én de inhoudelijke ontwikkeling van de nieuwe PGS 15.
Juist daarom is actuele kennis belangrijk. Wie verantwoordelijk is voor een PGS 15-opslag moet niet alleen weten welke maatregelen in de richtlijn staan, maar ook begrijpen welke versie juridisch geldt, welke nieuwe eisen in ontwikkeling zijn en wat veranderingen kunnen betekenen voor de eigen opslagvoorziening. Alleen dan kunnen compliance, veiligheid en toekomstige investeringen op een verantwoorde manier met elkaar worden verbonden.
Kijk voor de voordelen van een lidmaadschap op vncw.nl.