Veilig laden van zeecontainers en de verplichte IMDG Awareness-training

Veel bedrijven denken bij de IMDG Code direct aan zeeschepen, havens en internationale scheepvaart. Dat is begrijpelijk, want de International Maritime Dangerous Goods Code is immers ontwikkeld voor het veilige vervoer van gevaarlijke stoffen over zee. Toch is dat maar een deel van het verhaal.

In de praktijk begint de veiligheid van een zeetransport namelijk al ver voordat een container aan boord van een schip wordt gehesen. De eerste en misschien wel belangrijkste schakel bevindt zich gewoon op het industrieterrein, in het distributiecentrum of in het magazijn waar de container wordt geladen. Juist daar worden de keuzes gemaakt die bepalen of een transport veilig verloopt of uitmondt in een incident. Veel organisaties realiseren zich onvoldoende dat medewerkers die gevaarlijke stoffen verpakken, markeren, documenteren of in een zeecontainer laden eveneens onder de IMDG-regelgeving vallen. Voor deze medewerkers is een IMDG Awareness-training niet alleen verstandig, maar ook wettelijk verplicht.

De verantwoordelijkheid begint al bij de verlader

Wanneer een zeecontainer de poort van een bedrijf verlaat, is de inhoud meestal niet meer zichtbaar. De rederij, terminal en bemanning moeten erop kunnen vertrouwen dat alles correct is voorbereid.

Dat betekent dat degene die de container heeft geladen verantwoordelijk is voor onder andere:

• de juiste classificatie van de gevaarlijke stof;
• het gebruik van de juiste UN-goedgekeurde verpakking;
• correcte etikettering en markering;
• de juiste stuwage en zekering van de lading;
• naleving van segregatieregels;
• correcte vervoersdocumentatie.

Een fout in één van deze onderdelen kan grote gevolgen hebben. Jaarlijks ontstaan containerbranden doordat gevaarlijke stoffen verkeerd zijn verpakt, onjuist zijn gedeclareerd of onveilig naast incompatibele stoffen zijn geladen.

Een fout op de wal wordt een probleem op zee

Op zee is hulp vaak uren of zelfs dagen verwijderd. Een kleine fout tijdens het laden kan daarom uitgroeien tot een groot incident.

Denk bijvoorbeeld aan:

• lithiumbatterijen die beschadigd raken doordat zij onvoldoende zijn vastgezet;
• oxiderende stoffen die naast brandbare materialen worden geladen;
• lekkende verpakkingen waardoor gevaarlijke dampen ontstaan;
• onvoldoende ventilatie van een container;
• verkeerde of ontbrekende gevaarsetiketten waardoor hulpdiensten niet weten waarmee zij te maken hebben.

Zodra een schip op open zee vaart, is corrigeren vrijwel onmogelijk. Daarom is preventie tijdens het laden essentieel.

Ook magazijnmedewerkers vallen onder de IMDG Code

Een hardnekkig misverstand is dat alleen expediteurs of rederijen met de IMDG Code te maken hebben. Dat klopt niet.

Ook medewerkers op het land kunnen werkzaamheden uitvoeren die rechtstreeks onder de IMDG Code vallen, zoals:

• orderpickers;
• magazijnmedewerkers;
• verpakkers;
• laders;
• planners;
• logistiek medewerkers;
• medewerkers expeditie;
• supervisors;
• warehouse managers.

Iedereen die betrokken is bij het voorbereiden van een zeetransport met gevaarlijke stoffen moet beschikken over voldoende kennis om zijn of haar werkzaamheden veilig uit te voeren.

Awareness-training is wettelijk verplicht

Hoofdstuk 1.3 van de IMDG Code schrijft voor dat iedere medewerker die betrokken is bij het vervoer van gevaarlijke stoffen over zee passende training moet hebben gevolgd.

Deze training bestaat uit verschillende onderdelen, waaronder:

• algemene kennis van de regelgeving;
• functiegerichte opleiding;
• veiligheidsopleiding;
• indien nodig beveiligingsbewustzijn.

Voor medewerkers die niet alle specialistische taken uitvoeren, is een goede IMDG Awareness-training vaak de juiste basisopleiding.

Werkgevers zijn verantwoordelijk voor het verzorgen van deze opleiding én voor het vastleggen dat medewerkers daadwerkelijk zijn getraind.

Waarom kennis zoveel belangrijker is dan een checklist

Veel bedrijven werken met laadinstructies of interne procedures. Dat is uitstekend, maar procedures zijn alleen effectief wanneer medewerkers begrijpen waarom zij bepaalde handelingen uitvoeren.

Een medewerker die weet waarom een verpakking rechtop moet blijven staan, zal eerder afwijkingen herkennen.

Een medewerker die begrijpt waarom bepaalde stoffen niet samen mogen worden geladen, voorkomt gevaarlijke combinaties.

Een medewerker die bekend is met de gevarenklassen zal afwijkende etiketten sneller opmerken.

Kennis zorgt ervoor dat medewerkers niet alleen instructies opvolgen, maar ook zelfstandig risico’s herkennen.

Het belang van correcte stuwage

Een container lijkt misschien een stevige metalen doos, maar tijdens een zeereis krijgt deze enorme krachten te verwerken.

Golven, versnellingen, remmingen en bewegingen van het schip zorgen ervoor dat de lading voortdurend onder belasting staat.

Wanneer verpakkingen onvoldoende zijn gezekerd kunnen zij:

• verschuiven;
• omvallen;
• beschadigen;
• gaan lekken;
• reageren met andere stoffen.

Daarom bevat de IMDG Code uitgebreide voorschriften voor het veilig laden en zekeren van gevaarlijke stoffen.

Ook de CTU Code (Code of Practice for Packing of Cargo Transport Units) speelt hierbij een belangrijke rol en wordt vaak samen met de IMDG Code toegepast.

Documentatie is meer dan papierwerk

Bij gevaarlijke stoffen vormt de documentatie een essentieel onderdeel van de veiligheid.

Een verkeerd UN-nummer of een onjuiste Proper Shipping Name kan ertoe leiden dat:

• een container verkeerd wordt opgeslagen;
• verkeerde blusmethoden worden toegepast;
• hulpdiensten onjuiste maatregelen nemen;
• de rederij de container weigert.

Een correcte Dangerous Goods Declaration is daarom net zo belangrijk als een correcte verpakking.

De gevolgen van onvoldoende kennis

Bedrijven onderschatten soms de gevolgen van een fout.

Een verkeerd geladen container kan leiden tot:

• vertraging van het transport;
• hoge herverpakkingskosten;
• weigering door de terminal;
• boetes;
• aansprakelijkheidsclaims;
• milieuschade;
• letsel;
• brand aan boord van een schip.

Daarnaast kan een incident grote reputatieschade veroorzaken.

Klanten verwachten tegenwoordig dat logistieke dienstverleners aantoonbaar veilig werken en beschikken over goed opgeleide medewerkers.

Investeren in training verdient zichzelf terug

Een IMDG Awareness-training kost slechts een fractie van de kosten die ontstaan na één incident.

Goed opgeleide medewerkers:

• herkennen risico’s sneller;
• maken minder fouten;
• werken efficiënter;
• begrijpen procedures beter;
• dragen bij aan een sterkere veiligheidscultuur.

Daarnaast wordt tijdens audits steeds vaker gevraagd naar opleidingsregistraties en aantoonbare deskundigheid van medewerkers.

Veiligheid is een gezamenlijke verantwoordelijkheid

Het vervoer van gevaarlijke stoffen over zee bestaat uit een lange logistieke keten.

Producenten, verpakkers, logistiek dienstverleners, terminals, rederijen en ontvangers zijn allemaal afhankelijk van elkaar.

Wanneer één schakel onvoldoende kennis heeft, neemt het risico voor de gehele keten toe.

Juist daarom is bewustwording zo belangrijk. De IMDG Code is geen verzameling ingewikkelde regels die alleen in een haven gelden. Het is een internationaal veiligheidsinstrument dat begint op de plek waar de eerste doos in een zeecontainer wordt geplaatst.

Conclusie

Wie denkt dat de IMDG Code pas begint zodra een container de haven bereikt, onderschat de werkelijkheid. De veiligheid van het zeevervoer wordt grotendeels bepaald door de kwaliteit van de werkzaamheden die op het land plaatsvinden.

Iedere medewerker die gevaarlijke stoffen verpakt, markeert, documenteert of in een zeecontainer laadt, speelt een cruciale rol in de veiligheid van het internationale transport. De verplichte IMDG Awareness-training zorgt ervoor dat deze medewerkers beschikken over de kennis die nodig is om risico’s te herkennen, fouten te voorkomen en te voldoen aan de internationale regelgeving.

Investeren in IMDG Awareness betekent daarom veel meer dan voldoen aan een wettelijke verplichting. Het is een investering in veilig werken, betrouwbare logistiek, bescherming van mens en milieu en het voorkomen van kostbare incidenten. Een veilige zeereis begint immers niet in de haven, maar in het magazijn waar de container wordt geladen.

Volg de IMDG Awareness e-learning

Wilt u zeker weten dat uw medewerkers voldoen aan de opleidingsverplichtingen uit hoofdstuk 1.3 van de IMDG Code? Met de IMDG Awareness e-learning leren medewerkers op een praktische en begrijpelijke manier de basisprincipes van het veilig vervoeren van gevaarlijke stoffen over zee. De cursus behandelt onder meer classificatie, verpakkingen, etikettering, documentatie, stuwage, containerbelading en de verantwoordelijkheden van alle betrokken functies. Na succesvolle afronding ontvangen deelnemers een certificaat waarmee u kunt aantonen dat aan de trainingsverplichting is voldaan.